TÜBİTAK 2237-A Eğitim Programı

3 Günlük Ayrıntılı Eğitim Programı

Bu sayfada, Varis Farkındalık Eğitimi kapsamında yürütülecek 3 günlük yüz yüze eğitim programının ders bazında ayrıntılı akışı, dersi verecek öğretim üyeleri, ders konusu ve detaylı içerikler yer almaktadır.

3 Günlük Eğitim Programı (Özet)

Her gün için ders akışı aşağıdaki tablolarda ayrı ayrı gösterilmiştir.

1. Gün (10 Haziran 2026)

Saat Ders Adı
09:00 - 09:45 Aile Kimdir? Roller, kültürel özellikler (değerler, normlar, inançlar vb.) nelerdir?
09:55 - 10:40 Evlilik Kararı
11:00 - 11:45 Aile İçi İletişim
11:55 - 12:40 Dijital Çağda Aile İçi Etkin İletişim Nasıl Sağlanır?
14:00 - 14:45 Aile İşletmeleri İçin Herkes Ne Söylüyor?
14:55 - 15:40 Aile İşletmeleri İçin Herkes Ne Söylüyor? (devam)
15:55 - 16:40 Aile İşletmesinin Sürdürülebilirliği İçin Neler Yapılmalıdır?
16:55 - 17:40 Aile İşletmesinde Kurumsallaşma Neleri Kapsar?

2. Gün (11 Haziran 2026)

Saat Ders Adı
09:00 - 09:45 Aile Anayasası Nedir?
09:55 - 10:40 Aile Anayasası Nasıl Hazırlanır?
11:00 - 11:45 Aile Konseyi/Meclisi Nasıl Kurulur?
11:55 - 12:40 Aile Konseyi/Meclisi Nasıl Çalışır?
14:00 - 14:45 Aile İşletmeleri Neden Dağılır?
14:55 - 15:40 Aile İşletmeleri Neden Dağılır? (devam)
15:55 - 16:40 Örnek Olay İncelemesi, Günün Değerlendirilmesi, Nominal Grup Tartışması

3. Gün (12 Haziran 2026)

Saat Ders Adı
09:00 - 09:45 Aile ve İşletme İçin Varisin Kariyer Yönetimi
09:55 - 10:40 Aile ve İşletme İçin Varisin Farkındalığı Nasıl Geliştirilir?
11:00 - 11:45 Hadi Bir Aile İşletmesi Yönetelim (Örnek Uygulama)
11:55 - 12:40 Hadi Bir Aile İşletmesi Yönetelim (Örnek Uygulama)
14:00 - 14:45 Hadi Bir Aile İşletmesi Yönetelim (Örnek Uygulama)
15:00 - 15:45 Hadi Bir Aile İşletmesi Yönetelim (Örnek Uygulama)
16:55 - 17:40 Çalışmaların Değerlendirilmesi için Nominal Grup Çalışması

Not: Program toplamda 1. gün 8 saat, 2. gün 7 saat, 3. gün 7 saat olmak üzere 22 ders saatinden oluşmaktadır. 1 saatlik ders süresi 45 dakikadır.

1. Gün Ayrıntılı Programı

10 Haziran • Toplam 8 ders saati

09:00 - 09:45 • Ders Saati: 1

Aile Kimdir? Roller, kültürel özellikler (değerler, normlar, inançlar vb.) nelerdir?

Doç. Dr. Demet AKARÇAY ULUTAŞ

Ders Konusu: Aileyi oluşturan unsurlar, özellikleri ve roller ele alınmaktadır.

Detaylı Ders İçeriği: Bu derste, ailelerin ve/veya aileyi oluşturan bireylerin 1- yaşam boyu değişen rollerine, ilgilerine, gelişim görevlerine uyum sağlamalarını kolaylaştırmaya, 2- psikolojik sağlıklarını desteklemeye ve güçlendirmeye, 3- aile içinde üstlendikleri rollerle ilgili becerilerini ve bilgilerini geliştirmeye, 4- ev içerisindeki ilişki yapısını güçlendirmeye, 5- yaşantı kalitesini geliştirmeye ve zenginleştirmeye, 6- bireylerin, eşlerin ve ailenin var olan potansiyellerini kullanabilmeleri konusunda onları cesaretlendirmeye odaklanılacaktır.

09:55 - 10:40 • Ders Saati: 1

Evlilik Kararı

Doç. Dr. Demet AKARÇAY ULUTAŞ

Ders Konusu: Kendini tanıma, eş seçimi ve evlilik konusundaki farkındalığı artırma yolları ele alınmaktadır.

Detaylı Ders İçeriği: Bu derste eşlere dair; 1- eş seçmenin önemi ve anlamı, 2- beş unsur yaklaşımı ele alınacaktır. Beş unsur şunları içermektedir: güzellik, matematiksel (IQ) ve duygusal zeka, kişilik, sosyal kimlik ve evlilik felsefesi. Beş unsurun hem birey hem de eş adayı için denklik, benzerlik, kötü olanı ayırt etme ve farkındalık kriterleri ile nasıl kullanılacağı, 3- eş seçiminde uyum noktaları ve her birinin avantaj ve dezavantajları, 4- eş arayışında uygun zaman, 5- aşk kuramları, 6- evlilik kararı; aşk ve akılcı analiz arasında denge modelinin kullanılması konu olarak ele alınacaktır.

11:00 - 11:45 • Ders Saati: 1

Aile İçi İletişim

Doç. Dr. Birol BÜYÜKDOĞAN

Ders Konusu: Aile üyelerinin birbirleriyle iletişim kurma yolları ve becerileri ele alınacaktır.

Detaylı Ders İçeriği: Yaşamın farklı dönemlerinde yaşanabilecek sorunlar hakkında bilgiler ve bu sorunların çözümüne hizmet edecek farkındalık ve becerileri kazandırmak amacıyla hazırlanan, aile içinde etkin iletişimi ele alan bu derste; 1- hayatın ilk çeyreği (0-18 yaş gelişimi), 2- evlilik ve aile hayatı, 3- aile yaşam becerileri, 4- okul ve aile, 5- üstün yetenekli çocuklar ve aileleri, 6- engelli bireyler ve aileleri, 7- değerlerin edinilmesinde ailenin rolü, 8- tek ebeveynli aileler başlıkları ele alınacaktır.

11:55 - 12:40 • Ders Saati: 1

Dijital Çağda Aile İçi Etkin İletişim Nasıl Sağlanır?

Doç. Dr. Birol BÜYÜKDOĞAN

Ders Konusu: Dijital dünyada değişen iletişim biçimi ve değişen aile yapısı irdelenecektir. Ayrıca kuşaklar arası çatışmaların nedenleri ve çözüm yolları nelerdir? sorusuna yanıt aranacaktır.

Detaylı Ders İçeriği: Günümüz dünyasında yaşanan dijital dönüşüm yaşam biçimlerini de değiştirmektedir. Bu kapsamda; 1- dijital çağda ailenin dönüşümü, 2- dijital çağda aile içi iletişimin dönüşümü, 3- dijital çağda aile içi etkin iletişim yolları, 4- ailede yaşanan çatışmalar ve çatışma yönetimi açıklanmaya çalışılacaktır.

14:00 - 14:45 • Ders Saati: 1

Aile İşletmeleri İçin Herkes Ne Söylüyor?

Doç. Dr. Esra KIZILOĞLU

Ders Konusu: Aile işletmesinin tanımı, yapısı, olumlu ve olumsuz özellikleri açıklanmaya çalışılacaktır.

Detaylı Ders İçeriği: Türk ailelerindeki geleneksel çocuk yetiştirme kültürü ve eğitim sistemimizdeki ezberci ve baskıcı eğitim anlayışı sebebiyle çok az sayıda insan girişimci olabilmekte; toplumumuzda kolektif çalışma becerilerinin noksanlığı nedeniyle de bunların çok azı başarılı olup bu başarısını geliştirerek bir veya birkaç kuşak sürdürebilmektedir. Ekonomik girişim anlamında az sayıda başarılı olmuş kişilerin veya ailelerin başarı serüvenlerinin; kurucuların ölümü, kardeş veya yakınlar arasındaki fikir ayrılığı, mirasçıların ilgisizliği veya kurumsallaşamama gibi sebeplerle kısa sürmesi sonucu, ülkemizde zaten çok az bulunan firma ve üretim kültürü birikim değerlerin yitirilmesi anlamına geldiği vurgulanacaktır.

14:55 - 15:40 • Ders Saati: 1

Aile İşletmeleri İçin Herkes Ne Söylüyor? (devam)

Doç. Dr. Esra KIZILOĞLU

Ders Konusu: Aile işletmesinin gelişim evreleri, roller, ekonomik önemi vb. ile aile işletmeleri hakkında genel bir çerçeve çizilmeye çalışılacaktır.

Detaylı Ders İçeriği: Türk ailelerindeki geleneksel çocuk yetiştirme kültürü ve eğitim sistemimizdeki ezberci ve baskıcı eğitim anlayışı, sebebiyle çok az sayıda insan girişimci olabilmekte; yine toplumumuzda kolektif çalışma becerilerinin noksanlığı sebebiyle de bunların çok azı başarılı olup bu başarısını geliştirerek bir veya birkaç kuşak sürdürebilmektedir. Ekonomik girişim anlamında az sayıda başarılı olmuş kişilerin veya ailelerin başarı serüvenlerinin; kurucuların ölümü, kardeş veya yakınlar arasındaki fikir ayrılığı veya mirasçıların ilgisizliği ya da kurumsallaşamama gibi sebeplerle kısa sürmesi sonucu, ülkemizde zaten çok az bulunan firma ve üretim kültür birikim değerlerin yitirilmesi anlamına gelmektedir.

15:55 - 16:40 • Ders Saati: 1

Aile İşletmesinin Sürdürülebilirliği İçin Neler Yapılmalıdır?

Doç. Dr. Ebru ERTÜRK

Ders Konusu: Aile işletmesinin sürdürülebilirliği için yapılması gerekenler ele alınmaktadır.

Detaylı Ders İçeriği: Bu derste, sürdürülebilirlik nedir, aile işletmesinin sürdürülebilirliği neleri kapsar açıklanmaya çalışılacaktır. Uzun ömürlü aile işletmelerinden örnekler sunularak başarı nedenleri irdelenecektir.

16:55 - 17:40 • Ders Saati: 1

Aile İşletmesinde Kurumsallaşma Neleri Kapsar?

Doç. Dr. Ebru ERTÜRK

Ders Konusu: Aile işletmesinin sürdürülebilirliğinde kurumsallaşmanın rolü ele alınmaktadır.

Detaylı Ders İçeriği: Bu derste, sürdürülebilirlik için öncelik taşıyan kurumsallaşma; 1- kurumsallaşmanın temel unsurları, 2- işletmeleri kurumsallaşmaya zorlayan nedenler, 3- kurumsallaşma yaklaşımları, 4- kurumsallaşmanın amaçları üzerinden açıklanacak ve kurumsallaşma sürecini tamamlamış aile işletmelerinden örnekler gösterilecektir.

2. Gün Ayrıntılı Programı

11 Haziran • Toplam 7 ders saati

09:00 - 09:45 • Ders Saati: 1

Aile Anayasası Nedir?

Doç. Dr. Mehmet Akif ÇİNİ

Ders Konusu: Aile işletmesinde aile ilişkilerinin kurumsallaşmasında aile anayasasının rolü ve önemi açıklanarak örnek bir aile anayasası hazırlanacaktır.

Detaylı Ders İçeriği: Bu derste, aile işletmesindeki aile ilişkilerinin kurumsallaşmasına dair aile anayasası kavramı ele alınacak ve katılımcılarla birlikte örnek bir aile anayasası taslağı hazırlanacaktır.

09:55 - 10:40 • Ders Saati: 1

Aile Anayasası Nasıl Hazırlanır?

Doç. Dr. Mehmet Akif ÇİNİ

Ders Konusu: Aile işletmesinde aile ilişkilerinin kurumsallaşmasında aile anayasasının rolü ve önemi açıklanarak örnek bir aile anayasası hazırlanacaktır.

Detaylı Ders İçeriği: Bu derste, bir önceki oturumda ele alınan aile anayasası çerçevesi somutlaştırılacak, aile işletmesindeki aile ilişkilerinin kurumsallaşmasına dair örnek bir aile anayasası detaylandırılacaktır.

11:00 - 11:45 • Ders Saati: 1

Aile Konseyi/Meclisi Nasıl Kurulur?

Doç. Dr. Meral ERDİRENÇELEBİ

Ders Konusu: Aile işletmesinde aile ilişkilerinin kurumsallaşmasında aile konseyi/meclisi detaylı biçimde incelenecektir.

Detaylı Ders İçeriği: Bu derste aile konseyinin oluşturulma nedenleri, amaçları ve aile işletmesi içindeki yeri ele alınacaktır.

11:55 - 12:40 • Ders Saati: 1

Aile Konseyi/Meclisi Nasıl Çalışır?

Doç. Dr. Meral ERDİRENÇELEBİ

Ders Konusu: Aile işletmesinde aile ilişkilerinin kurumsallaşmasında aile konseyi/meclisi detaylı biçimde incelenecektir.

Detaylı Ders İçeriği: Bu derste, aile konseyinin görevleri, toplantı işleyişi, karar alma süreçleri ve aile ile işletme arasındaki iletişimi güçlendirmedeki rolü ele alınacaktır.

14:00 - 14:45 • Ders Saati: 1

Aile İşletmeleri Neden Dağılır?

Prof. Dr. Mustafa Atilla ARICIOĞLU

Ders Konusu: Aile işletmelerinin kapanma, el değiştirme vb. süreçleri ele alınacaktır.

Detaylı Ders İçeriği: Aile şirketinde bir aile üyesi; hem girişimci olma sıfatıyla işin patronu, hem işleri yönetme durumu ile yönetici, hem mal sahibi hem de aile üyesi rollerinin hepsini aynı anda oynayabilir. Liderin dışındaki aile üyeleri de bu rollerin tamamını ya da bir kısmını yerine getirmeye çalışırlar. Bir bireyin aynı ortamda birden çok rolü yerine getirmeye çalışması, psikolojide “rol çatışması” olarak bilinen sıkıntılara neden olabilmektedir. Diğer işletmelerde de rol çatışmaları yaşanabilse de aile şirketlerinin özellikle tepesindeki insanların zaman zaman yaşadıkları rol çatışmaları çok daha yoğun ve bazen de yıkıcı olabilmektedir. Rol, yönetim, sermaye-servet, “eltiler ikilemi”, paylaşım, baba-çocuk, kuzenler gibi birçok çatışma konusu süreci zora sokmakta ve dağılımı tetiklemektedir. Bu derste bu çatışma alanları ve çözüm yolları ele alınacaktır.

14:55 - 15:40 • Ders Saati: 1

Aile İşletmeleri Neden Dağılır? (devam)

Prof. Dr. Mustafa Atilla ARICIOĞLU

Ders Konusu: Aile işletmelerinin kapanma, el değiştirme vb. süreçleri ele alınacaktır.

Detaylı Ders İçeriği: Bir önceki oturumda tartışılan rol çatışmaları, yönetim, sermaye-servet, paylaşım, kuşaklar arası ilişkiler ve akraba rekabeti gibi konular derinleştirilecek; örnek vakalar ve çözüm stratejileri üzerinden aile işletmelerinin dağılmasına yol açan faktörler ve bunların önlenmesine yönelik öneriler ele alınacaktır.

15:55 - 16:40 • Ders Saati: 1

Günün Değerlendirilmesi – Nominal Grup Tartışması

Prof. Dr. Mustafa Atilla ARICIOĞLU

Ders Konusu: Günün değerlendirilmesi.

Detaylı Ders İçeriği: Katılımcılardan özet olarak günün değerlendirmesinin alınması, eğitim çerçevesinde yeterince açıklanamayan konuların tekrar ele alınması, katılımcıların sorularının cevaplanması, araştırma deneyimlerinde ortaya çıkan iyi örneklerin paylaşılması ve yaşanan zorlukların tartışılması nominal grup tekniği ile gerçekleştirilecektir.

3. Gün Ayrıntılı Programı

12 Haziran • Toplam 7 ders saati

09:00 - 09:45 • Ders Saati: 1

Aile ve İşletme İçin Varisin Kariyer Yönetimi

Doç. Dr. Meral ERDİRENÇELEBİ

Ders Konusu: Aile işletmelerinde yönetimi devralacak varisin taşıması gereken özellikler açıklanmaya çalışılacaktır.

Detaylı Ders İçeriği: Aile işletmesinin kurucusu yönetim devrini gerçekleştireceği variste veya varis adaylarında birtakım özellikler arama eğilimindedir. Bunlar: 1- işletmenin kurucusu ve varis arasındaki var olan ilişki biçimi, 2- varisin diğer aile üyeleri ile olan ilişki biçimi, 3- varisin sahip olduğu yetenekleri ve kişilik özellikleri olarak ele alınacaktır.

09:55 - 10:40 • Ders Saati: 1

Aile ve İşletme İçin Varisin Farkındalığı Nasıl Geliştirilir?

Doç. Dr. Meral ERDİRENÇELEBİ

Ders Konusu: Aile işletmelerinde yönetimi devralacak varisin bilişsel, duygusal ve davranışsal farkındalık kazanabilmesi için yapılması gerekenler açıklanmaya çalışılacaktır.

Detaylı Ders İçeriği: Bu derste; 1- varisin eğitim düzeyi ve iş için yetiştirilmesi, 2- varisin iş tecrübesi ve çalışma motivasyonu, 3- varisin işletmesinde işe girdiği pozisyonu ve çalıştığı süresi, 4- varisin insanlara olan iletişimi, verdiği güven duygusu ve işletmesine duyduğu sadakati, 5- varisin aile içindeki sorunlu ilişkilerdeki tutumu ve akraba rekabeti olup olmaması, 6- variste kıskançlık tutumu, uyuşmazlık tutumu ve paylaştığı değerler, 7- işletmenin yapısında hisse paylaşımı durumu ve oranların düzeyi gibi hususlar ele alınacaktır.

11:00 - 11:45 • Ders Saati: 1

Hadi Bir Aile İşletmesi Yönetelim (Örnek Uygulama)

Prof. Dr. Mustafa Atilla ARICIOĞLU

Ders Konusu: Edinilen bilgiler çerçevesinde aktarılan konular üzerinde ve içerik bağlamında bir aile şirketinin kurulması gerçekleştirilecektir.

Detaylı Ders İçeriği: Katılımcıların önceki oturumlarda edindikleri bilgi ve farkındalıklar doğrultusunda, örnek bir aile şirketi kurgulanacak ve temel karar alanları üzerinden uygulamalı çalışma yürütülecektir.

11:55 - 12:40 • Ders Saati: 1

Hadi Bir Aile İşletmesi Yönetelim (Örnek Uygulama)

Prof. Dr. Mustafa Atilla ARICIOĞLU

Ders Konusu: Uygulama çalışmasının devamında, aile işletmesinin yönetim ve organizasyon yapısı üzerinden senaryolar tartışılacaktır.

Detaylı Ders İçeriği: Kurulan örnek aile şirketinin sürdürülebilirlik, kurumsallaşma, varis seçimi ve aile içi iletişim boyutları üzerinden grup çalışmaları ve rol canlandırmaları yapılacaktır.

14:00 - 14:45 • Ders Saati: 1

Hadi Bir Aile İşletmesi Yönetelim (Örnek Uygulama)

Doç. Dr. Mehmet Akif ÇİNİ

Ders Konusu: Edinilen bilgiler çerçevesinde, bir aile şirketinin kurulması ve yönetimi uygulama odaklı olarak ele alınacaktır.

Detaylı Ders İçeriği: Aile anayasası, aile konseyi, varis seçimi ve kariyer yönetimi gibi kavramların, kurgusal bir aile işletmesi üzerinden örneklendirilmesi sağlanacaktır.

15:00 - 15:45 • Ders Saati: 1

Hadi Bir Aile İşletmesi Yönetelim (Örnek Uygulama)

Doç. Dr. Mehmet Akif ÇİNİ

Ders Konusu: Uygulamalı aile işletmesi senaryosunun atölye formatında derinleştirilmesi.

Detaylı Ders İçeriği: Katılımcı gruplarının hazırladığı aile işletmesi senaryoları üzerinden, varis yönetimi, kurumsallaşma ve çatışma yönetimi bakımından güçlü ve gelişime açık yönlerin tartışılması hedeflenmektedir.

16:55 - 17:40 • Ders Saati: 1

Çalışmaların Değerlendirilmesi için Nominal Grup Çalışması

Doç. Dr. Meral ERDİRENÇELEBİ
(Ders veren akademisyenlerin katkıları ile)

Ders Konusu: Eğitmenlerin ve katılımcıların eğitim süreci ile ilgili değerlendirmelerinin alınması.

Detaylı Ders İçeriği: Üç gün süren eğitimin genel değerlendirilmesi, eğitimin içeriği, yararı ve kullanılan öğrenim tekniği vb. konularda anket yapılması; eğitmenlerden ve katılımcılardan özet olarak bütün eğitimin değerlendirmesinin ve önerilerinin alınması ve katılımcılara katılım belgelerinin dağıtılması hedeflenmektedir.

Ders Veren Kişilere İlişkin Bilgiler

Her eğitmenin 3 günlük program boyunca üstlendiği toplam ders saati aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Sıra No Ders Veren / Sunum Yapan Kişi 10/06/2026 11/06/2026 12/06/2026 Toplam Ders Saati
1 Doç. Dr. Demet AKARÇAY ULUTAŞ 2 - - 2
2 Doç. Dr. Birol BÜYÜKDOĞAN 2 - - 2
3 Doç. Dr. Esra KIZILOĞLU 2 - - 2
4 Doç. Dr. Ebru ERTÜRK 2 - - 2
5 Doç. Dr. Mehmet Akif ÇİNİ - 2 2 4
6 Prof. Dr. Mustafa Atilla ARICIOĞLU - 3 2 5
7 Doç. Dr. Meral ERDİRENÇELEBİ - 2 3 5

Toplam ders saati: 22 saat (1. gün 8 saat + 2. gün 7 saat + 3. gün 7 saat).

Yardımcı Personele İlişkin Bilgiler

Etkinlik süresince görev alacak yardımcı personelin gün bazında görev dağılımı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Sıra No Yardımcı Personelin Adı Soyadı 10/06/2026 11/06/2026 12/06/2026 Toplam Gün
1 Ayşegül Nida KARABİLGİN 1 1 1 3